Sendikal faaliyetler; çalışanların ortak mesleki ve sosyal haklarını korumak, geliştirmek ve çalışma hayatına ilişkin sorunların çözümüne katkı sunmak amacıyla ortaya çıkan demokratik örgütlenme biçimleridir. Bu yönüyle sendikalar yalnızca seçim dönemlerinde hatırlanan yapılar değil, üyelerinin ortak iradesini temsil eden, katılımcılığı ve çoğulculuğu esas alması gereken kurumlardır. Dolayısıyla sendikal seçimler yalnızca bir yönetim değişikliği olarak değil; demokratik kültürümüzün, farklı düşüncelere tahammül kapasitemizin ve birlikte yaşama becerimizin de sınandığı süreçler olarak değerlendirilmelidir.
Bugün bölgemizdeki eğitim camiasında yaşanan sendika seçimleri vesilesiyle üzerinde durulması gereken temel mesele de budur. Aynı mesleğin mensubu, aynı eğitim idealinin taşıyıcısı insanların seçim dönemlerinde birbirlerini farklı kampların temsilcileri olarak görmeye başlaması; zaman zaman selamlaşmanın, sohbetin, dostluğun ve mesleki dayanışmanın dahi tercihlere göre şekillendiği meselesi, üzerinde düşünülmesi gereken bir durumdur. Elbette farklı adayların bulunması, farklı yönetim anlayışlarının savunulması ve üyelerin özgür iradeleriyle tercih yapması demokratik hayatın doğal sonucudur. Asıl mesele farklılığın varlığı değil, farklılığın nasıl yönetildiğidir.
Sosyoloji ve sosyal psikoloji, bireylerin kendilerini içinde bulundukları gruplar üzerinden tanımlama eğiliminde olduğunu ve güçlü grup aidiyetlerinin zaman zaman “biz” ve “onlar” ayrımını derinleştirebildiğini ortaya koymaktadır. Seçim süreçlerinde kullanılan dil sertleştikçe, insanlar fikirleri tartışmak yerine kişileri korumaya ve konumlandırmaya başladıkça, demokratik rekabet kolaylıkla kutuplaşmaya dönüşebilmektedir. Oysa sendikal rekabetin amacı bir meslektaşı ötekileştirmek değil, ortak mücadele için daha güçlü bir irade ortaya koymaktır.
Şerif Mardin’in “mahalle baskısı” kavramsallaştırması bu noktada önemli bir düşünme imkânı sunmaktadır. Birey, içinde bulunduğu çevrenin beklentilerini güçlü biçimde hissettiğinde, kendi özgür iradesini kullanırken dahi, çevresinin vereceği tepkiyi hesaba katabilir. Sendikal tercihler üzerinden insanların birbirini değerlendirmeye başladığı ortamlarda da benzer bir baskı ortaya çıkabilir. Bir kişinin “kimden yana olduğu” üzerinden karakterinin, mesleki yeterliliğinin veya dostluğunun sorgulanması, demokratik tercihi özgür bir irade olmaktan çıkarıp bir aidiyet testine dönüştürür. Oysa demokratik kültürün en önemli göstergelerinden biri, farklı tercih yapan insanların birbirlerine duydukları saygıyı ve muhabbeti koruyabilmesidir.
Unutmamak gerekir ki seçimler geçici, insan ilişkileri ise kalıcıdır. Bugün desteklediğiniz aday kazanabilir veya kaybedebilir; fakat aynı okulda, aynı kurumda çalışan insanlar olarak yarın yine bir araya geleceğiz. Aynı toplantılarda oturacak, aynı öğrencilerin eğitiminden sorumlu olacak, aynı sorunlara çözüm arayacağız. Hangi tarafı seçerseniz seçin, eninde sonunda yine arkadaşlarınızla aynı ortamda bulunacak; sohbet edecek, muhabbet edecek, birlikte oturup yiyecek ve içecek, karşılaştığınızda selamlaşacaksınız. O hâlde geçici bir seçim tercihi uğruna kalıcı kırgınlıklar oluşturmanın, kutuplaşmanın, zıtlaşmanın ve birbirinizi ötekileştirmenin anlamı var mıdır?
Bu nedenle asıl sorumuz yalnızca “Benim tarafım kazanacak mı?” olmamalıdır. Bunun yanında “Seçim bittikten sonra farklı tercih yapan insanlar aynı masada oturabilecek mi?”, “Birbirlerinin yüzüne aynı samimiyetle bakabilecek mi?” ve “Ortak hedefler etrafında yeniden bir araya gelebilecek miyiz?” sorularını da sormalıyız. Çünkü gerçek başarı, yalnızca kendi adayını seçtirmek değil; seçim sonrasında da meslektaşlık hukukunu koruyabilmektir.
Farklı düşünmek, farklı tercih yapmak ve farklı adayları desteklemek demokratik hayatın doğal bir parçasıdır. Önemli olan, bu farklılıkları düşmanlığa değil zenginliğe dönüştürebilmektir. Herkesin düşüncesine, tercihine ve iradesine saygı göstermek; seçim sürecini bir ayrışma alanı olmaktan çıkarıp demokratik olgunluğun göstergesi hâline getirmek hepimizin sorumluluğudur.
Çünkü aynı çatı altında yaşayan insanların her konuda aynı düşünmesi gerekmez. Birbirimizin aynısı olmak zorunda değiliz; fakat birbirimize saygı göstermek zorundayız. Sendikal rekabet bizi birbirimizden uzaklaştırmamalı; aksine farklı düşüncelerin bir arada yaşayabildiği, karşılıklı saygı ve meslektaşlık hukukunun korunduğu daha güçlü, daha özgür ve daha demokratik bir çalışma kültürünün oluşmasına katkı sunmalıdır.
Seçim süreçlerinin sonunda hangi aday ya da yönetim anlayışı öne çıkarsa çıksın, geride bırakılması gereken en önemli şey rekabetin kendisi; korunması gereken ise meslektaşlık hukukudur. Dileğimiz, sendikamızın ve üyelerinin farklı düşüncelere saygı göstererek ortak mesleki değerler etrafında buluşabilmesi, eğitim camiamızın birlik ve beraberliğinin seçimlerin ötesinde de güçlü bir şekilde devam etmesidir.
Vesselam.